استفاده از چت‌بات هوش مصنوعی در آموزش دانشگاهی؛ تجربه دانشگاه مک‌کواری استرالیا

این سامانه در چارچوب برنامه تحول دیجیتال و هوش مصنوعی دانشگاه توسعه یافته و هدف آن کمک به دانشجویان برای دسترسی سریع‌تر به اطلاعات و دریافت پاسخ برای پرسش‌های مرتبط با دوره‌های تحصیلی است.

Virtual Peer یک چت‌بات مبتنی بر هوش مصنوعی است که برای پشتیبانی از دانشجویان طراحی شده است. این ابزار می‌تواند به پرسش‌های دانشجویان درباره محتوای درسی و موضوعات اجرایی پاسخ دهد و امکان دریافت کمک در خارج از ساعات معمول فعالیت‌های آموزشی را فراهم کند.

دانشگاه مک‌کواری اعلام کرده است که این فناوری در یک برنامه آزمایشی در ۲۴ واحد درسی مورد استفاده قرار گرفته و حدود ۱۵ هزار دانشجو را تحت پوشش قرار داده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده توسط دانشگاه، این سامانه توانسته است به کاهش قابل توجه پرسش‌های معمول و تکراری که از طریق ایمیل برای کارکنان و استادان ارسال می‌شود کمک کند.

یکی از کاربردهای مهم چت‌بات‌های آموزشی، فراهم کردن امکان دسترسی سریع دانشجویان به اطلاعات است. دانشجو می‌تواند بدون انتظار برای دریافت پاسخ از طریق ایمیل یا مراجعه به استاد، پرسش خود را با سامانه مطرح کند و راهنمایی اولیه دریافت کند.

این قابلیت به‌خصوص در دوره‌های پرجمعیت می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند؛ زیرا بخشی از پرسش‌های دانشجویان ماهیت تکراری دارند و پاسخ‌گویی به آن‌ها زمان قابل توجهی از استادان و کارکنان دانشگاه می‌گیرد.

در این مدل، هوش مصنوعی می‌تواند بخشی از پرسش‌های ساده و روزمره را پاسخ دهد و در مقابل، استادان فرصت بیشتری برای فعالیت‌هایی مانند آموزش تخصصی، راهنمایی دانشجویان، تعامل انسانی، پژوهش و طراحی فعالیت‌های آموزشی داشته باشند.

در کنار فرصت‌های ایجادشده، استفاده از هوش مصنوعی در آموزش دانشگاهی با پرسش‌ها و چالش‌هایی نیز همراه است. گزارش‌های مربوط به تجربه مک‌کواری نشان می‌دهد که برخی دانشجویان درباره کاهش تعامل مستقیم با استادان و اهمیت ارتباط انسانی در فرایند یادگیری نگرانی‌هایی مطرح کرده‌اند.

این موضوع نشان می‌دهد که استفاده از هوش مصنوعی در دانشگاه صرفاً یک مسئله فنی نیست. دانشگاه‌ها هنگام طراحی چنین سامانه‌هایی باید به کیفیت یادگیری، تعامل استاد و دانشجو، حفظ حریم خصوصی، صحت اطلاعات و نحوه استفاده مسئولانه از فناوری نیز توجه داشته باشند.

تجربه دانشگاه مک‌کواری نمونه‌ای از مسیری است که بسیاری از دانشگاه‌ها در زمینه استفاده از هوش مصنوعی در حال بررسی آن هستند: استفاده از فناوری برای پشتیبانی از دانشجو، کاهش فعالیت‌های تکراری و ایجاد دسترسی سریع‌تر به خدمات آموزشی.

این تجربه همچنین نشان می‌دهد که موفقیت هوش مصنوعی در آموزش تنها به توانایی فنی یک سامانه وابسته نیست؛ بلکه نحوه طراحی آموزشی، مشارکت استادان، آموزش کاربران و تعیین حدود استفاده از فناوری نیز اهمیت دارد.

برای مراکز فناوری اطلاعات دانشگاه‌ها، چنین نمونه‌هایی می‌تواند فرصتی برای بررسی کاربردهای عملی هوش مصنوعی و ارزیابی امکان استفاده از ابزارهای مشابه در خدمات دانشگاهی باشد.